CHÍNH THỨC CÓ HIỆU LỰC TỪ 16/11/2026 – THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CÓ NHỮNG THAY ĐỔI ĐÁNG CHÚ Ý NÀO?
Ngày 30/09/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 145/2026/TT-BTC, quy định hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán.
Thông tư có hiệu lực từ 16/11/2026, thay thế Thông tư 119/2020/TT-BTC.
Đây là văn bản quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống pháp lý cho hoạt động sau giao dịch chứng khoán, đặc biệt là việc chuẩn bị triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP).
Những thay đổi này liên quan trực tiếp đến công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký, thành viên bù trừ, tổ chức phát hành và các nhà đầu tư tham gia thị trường.
1️⃣ THÔNG TƯ 145/2026/TT-BTC QUY ĐỊNH NHỮNG NỘI DUNG GÌ?
Thông tư gồm 9 chương, 65 điều và 6 phụ lục, tập trung vào các nội dung:
ĐĂNG KÝ VÀ LƯU KÝ CHỨNG KHOÁN
BÙ TRỪ VÀ THANH TOÁN GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN
CƠ CHẾ ĐỐI TÁC BÙ TRỪ TRUNG TÂM (CCP)
QUẢN LÝ TÀI KHOẢN KÝ QUỸ BÙ TRỪ
QUỸ HỖ TRỢ THANH TOÁN VÀ QUỸ BÙ TRỪ
QUỸ PHÒNG NGỪA RỦI RO NGHIỆP VỤ
CHẾ ĐỘ BÁO CÁO VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA CÁC THÀNH VIÊN THỊ TRƯỜNG.
📌 Mục tiêu là nâng cao tính an toàn, minh bạch và hiệu quả của hệ thống giao dịch, thanh toán chứng khoán.
2️⃣ ĐƠN GIẢN HÓA THỦ TỤC ĐĂNG KÝ CHỨNG KHOÁN
Thông tư 145 sửa đổi, hoàn thiện một số quy định về:
ĐĂNG KÝ CHỨNG KHOÁN
THAY ĐỔI THÔNG TIN ĐĂNG KÝ
HỦY ĐĂNG KÝ CHỨNG KHOÁN
CHUYỂN QUYỀN SỞ HỮU CHỨNG KHOÁN.
Đáng chú ý, thông tư bãi bỏ một thủ tục hành chính liên quan đến trường hợp chuyển quyền sở hữu khác sau khi có ý kiến chấp thuận của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Đồng thời, bổ sung một số trường hợp chuyển quyền sở hữu và làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan.
DOANH NGHIỆP CẦN LƯU Ý GÌ?
Các tổ chức phát hành và đơn vị thực hiện thủ tục đăng ký chứng khoán cần rà soát quy trình, biểu mẫu và hồ sơ áp dụng theo quy định mới.
📌 Không nên tiếp tục sử dụng máy móc các thủ tục cũ khi văn bản thay thế đã có hiệu lực.
3️⃣ HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VỀ TÀI KHOẢN LƯU KÝ CHỨNG KHOÁN
Thông tư 145 bổ sung, hoàn thiện các quy định liên quan đến:
MỞ VÀ QUẢN LÝ TÀI KHOẢN LƯU KÝ
CHUYỂN KHOẢN CHỨNG KHOÁN
PHONG TỎA VÀ GIẢI TỎA CHỨNG KHOÁN
VAY VÀ CHO VAY CHỨNG KHOÁN
TÀI KHOẢN PHỤC VỤ KÝ QUỸ BÙ TRỪ.
Các nội dung này được xây dựng phù hợp với quy định pháp luật mới và thực tiễn vận hành hệ thống giao dịch KRX.
Đối với công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký, việc cập nhật quy trình quản lý tài khoản, dữ liệu và đối chiếu chứng khoán là yêu cầu quan trọng.
4️⃣ CƠ CHẾ CCP LÀ GÌ VÀ VÌ SAO ĐÁNG CHÚ Ý?
CCP – CENTRAL COUNTERPARTY là cơ chế đối tác bù trừ trung tâm.
Theo cơ chế này, tổ chức bù trừ trung tâm đứng giữa các bên tham gia giao dịch trong phạm vi được áp dụng, thực hiện vai trò đối tác trong quá trình bù trừ và bảo đảm thanh toán theo quy định.
VÍ DỤ MINH HỌA:
Nhà đầu tư A mua cổ phiếu.
Nhà đầu tư B bán cổ phiếu.
Khi giao dịch thuộc phạm vi CCP và được tiếp nhận bù trừ theo quy định, hệ thống CCP đóng vai trò trung tâm trong việc xác định, quản lý nghĩa vụ thanh toán.
Cơ chế này hướng tới:
GIẢM THIỂU RỦI RO ĐỐI TÁC
TĂNG CƯỜNG KIỂM SOÁT NGHĨA VỤ THANH TOÁN
NÂNG CAO AN TOÀN HỆ THỐNG
HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN.
📌 THÔNG TƯ 145 TẠO CƠ SỞ PHÁP LÝ CHO CCP, KHÔNG CÓ NGHĨA CCP TỰ ĐỘNG VẬN HÀNH NGAY NGÀY 16/11/2026.
5️⃣ NHÀ ĐẦU TƯ CÓ PHẢI KÝ QUỸ 100% TIỀN MUA CHỨNG KHOÁN?
Thông tư 145 quy định cụ thể về ký quỹ bù trừ khi triển khai cơ chế CCP.
ĐỐI VỚI NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI LÀ TỔ CHỨC
Thành viên bù trừ được tự đánh giá và quyết định mức tiền ký quỹ bù trừ ban đầu đối với giao dịch mua cổ phiếu, chứng chỉ quỹ theo quy định.
ĐỐI VỚI MỘT SỐ NHÀ ĐẦU TƯ TỔ CHỨC TRONG NƯỚC
Cơ chế này cũng được mở rộng cho các đối tượng được quy định, như công ty chứng khoán thực hiện tự doanh, công ty quản lý quỹ giao dịch cho chính mình, tổ chức kinh doanh bảo hiểm, ngân hàng thương mại và một số tổ chức khác.
ĐỐI VỚI CÁC NHÀ ĐẦU TƯ CÒN LẠI
Mức ký quỹ bù trừ ban đầu đối với giao dịch mua cổ phiếu, chứng chỉ quỹ là 100% giá trị giao dịch dự kiến, trừ trường hợp giao dịch ký quỹ thuộc quy định riêng.
ĐỐI VỚI GIAO DỊCH MUA CHỨNG QUYỀN CÓ BẢO ĐẢM
Các nhà đầu tư phải có đủ mức tiền ký quỹ bù trừ ban đầu bằng 100% giá trị giao dịch dự kiến.
📌 KHÔNG PHẢI MỌI NHÀ ĐẦU TƯ ĐỀU ĐƯỢC MUA CHỨNG KHOÁN MÀ KHÔNG CẦN CÓ ĐỦ TIỀN KÝ QUỸ BAN ĐẦU.
6️⃣ NGHĨA VỤ THANH TOÁN ĐƯỢC XÁC ĐỊNH THEO CƠ CHẾ BÙ TRỪ
Một nội dung quan trọng của Thông tư 145 là hoàn thiện nguyên tắc xác định nghĩa vụ thanh toán tiền trong cơ chế CCP.
Theo đó, nghĩa vụ thanh toán có thể được xác định trên cơ sở bù trừ giữa:
SỐ TIỀN NHÀ ĐẦU TƯ ĐƯỢC NHẬN
và
SỐ TIỀN NHÀ ĐẦU TƯ PHẢI TRẢ
đối với các giao dịch thuộc phạm vi áp dụng và có cùng ngày thanh toán.
VÍ DỤ MINH HỌA:
Một nhà đầu tư có các giao dịch cùng ngày thanh toán:
TIỀN PHẢI TRẢ KHI MUA: 500 triệu đồng.
TIỀN ĐƯỢC NHẬN KHI BÁN: 300 triệu đồng.
Chênh lệch nghĩa vụ thanh toán:
500 TRIỆU − 300 TRIỆU = 200 TRIỆU ĐỒNG.
Đây là ví dụ đơn giản hóa về nguyên tắc bù trừ, chưa tính các nghĩa vụ, phí và điều kiện khác.
📌 Cơ chế bù trừ góp phần giảm nhu cầu luân chuyển tiền và hỗ trợ quản lý thanh khoản của thành viên thị trường.
7️⃣ BỔ SUNG QUY ĐỊNH VỀ QUỸ BÙ TRỪ VÀ QUỸ PHÒNG NGỪA RỦI RO
Thông tư 145 hoàn thiện các quy định về:
QUỸ HỖ TRỢ THANH TOÁN
QUỸ BÙ TRỪ
QUỸ PHÒNG NGỪA RỦI RO NGHIỆP VỤ.
Trong đó, văn bản quy định cơ chế quản lý và sử dụng Quỹ hỗ trợ thanh toán trước và trong quá trình chuyển sang CCP.
Đồng thời, hoàn thiện quy định về mức đóng góp, quản lý và sử dụng Quỹ bù trừ.
Đặc biệt, bổ sung quy định về Quỹ phòng ngừa rủi ro nghiệp vụ của các tổ chức có liên quan theo khuôn khổ pháp luật.
ĐỐI VỚI KẾ TOÁN TẠI CÁC TỔ CHỨC CHỨNG KHOÁN:
Cần rà soát việc ghi nhận, đối chiếu và báo cáo các khoản đóng góp, nghĩa vụ liên quan đến quỹ theo đúng chế độ kế toán chuyên ngành và quy định áp dụng.
8️⃣ THAY ĐỔI CHẾ ĐỘ BÁO CÁO THEO HƯỚNG CHUYỂN ĐỔI SỐ
Thông tư 145 điều chỉnh chế độ báo cáo nhằm giảm bớt thủ tục không cần thiết.
Một số điểm đáng chú ý:
BỎ PHƯƠNG THỨC BÁO CÁO ĐỊNH KỲ BẰNG VĂN BẢN GIẤY
CẮT GIẢM MỘT SỐ BÁO CÁO ĐỊNH KỲ
HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VỀ BÁO CÁO BẤT THƯỜNG
ĐẨY MẠNH VIỆC SỬ DỤNG DỮ LIỆU VÀ VĂN BẢN ĐIỆN TỬ.
Tuy nhiên, việc cắt giảm báo cáo không đồng nghĩa doanh nghiệp và tổ chức liên quan được miễn mọi nghĩa vụ báo cáo.
Các đơn vị vẫn phải thực hiện đầy đủ báo cáo thuộc phạm vi áp dụng theo quy định.
9️⃣ DOANH NGHIỆP VÀ KẾ TOÁN CẦN CHUẨN BỊ GÌ?
ĐỐI VỚI CÔNG TY CHỨNG KHOÁN VÀ NGÂN HÀNG LƯU KÝ
Cần rà soát quy trình mở tài khoản, lưu ký, ký quỹ, bù trừ, thanh toán và quản trị rủi ro.
ĐỐI VỚI TỔ CHỨC PHÁT HÀNH
Cần cập nhật thủ tục đăng ký, thay đổi thông tin, chuyển quyền sở hữu và hủy đăng ký chứng khoán khi phát sinh.
ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN
Cần theo dõi thay đổi trong cơ chế thanh toán, ký quỹ và đối chiếu giao dịch với đơn vị cung cấp dịch vụ.
ĐỐI VỚI BỘ PHẬN KẾ TOÁN
Cần lưu giữ và đối chiếu:
XÁC NHẬN GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN
→ SAO KÊ TÀI KHOẢN GIAO DỊCH
→ SAO KÊ TIỀN VÀ CHỨNG KHOÁN
→ CHỨNG TỪ PHÍ GIAO DỊCH, LƯU KÝ
→ DỮ LIỆU THANH TOÁN VÀ KÝ QUỸ
→ SỐ DƯ CHỨNG KHOÁN CUỐI KỲ
→ CÁC KHOẢN PHẢI THU, PHẢI TRẢ LIÊN QUAN.
📌 Thông tư 145 điều chỉnh cơ chế hoạt động chứng khoán, không tự động thay thế chế độ kế toán doanh nghiệp hoặc quy định thuế TNDN.
⚠️ 3 SAI LẦM CẦN TRÁNH
SAI LẦM 1: Cho rằng Thông tư 145 có hiệu lực ngày 16/11/2026 đồng nghĩa CCP chính thức triển khai ngay ngày đó.
SAI LẦM 2: Hiểu rằng mọi nhà đầu tư đều được mua cổ phiếu mà không phải ký quỹ đủ 100% giá trị giao dịch dự kiến.
SAI LẦM 3: Cho rằng quy định bù trừ, thanh toán mới tự động áp dụng cho mọi loại chứng khoán, bao gồm cả chứng khoán phái sinh và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.
✅ ĐIỂM CẦN NHỚ
THÔNG TƯ 145/2026/TT-BTC LÀ BƯỚC HOÀN THIỆN QUAN TRỌNG ĐỐI VỚI HỆ THỐNG ĐĂNG KÝ, LƯU KÝ VÀ THANH TOÁN CHỨNG KHOÁN.
① BAN HÀNH: Ngày 30/09/2026.
② HIỆU LỰC: Từ ngày 16/11/2026.
③ VĂN BẢN ĐƯỢC THAY THẾ: Thông tư 119/2020/TT-BTC.
④ ĐIỂM MỚI NỔI BẬT: Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho cơ chế CCP.
⑤ KÝ QUỸ: Phân biệt mức ký quỹ theo từng nhóm nhà đầu tư và loại giao dịch.
⑥ QUẢN TRỊ RỦI RO: Bổ sung, hoàn thiện cơ chế quỹ và trách nhiệm của các thành viên bù trừ.
⑦ BÁO CÁO: Đơn giản hóa thủ tục và thúc đẩy chuyển đổi số.
📌 THÔNG TƯ 145 KHÔNG CHỈ LIÊN QUAN ĐẾN NHÀ ĐẦU TƯ MÀ CÒN TÁC ĐỘNG ĐẾN QUY TRÌNH VẬN HÀNH, QUẢN TRỊ RỦI RO VÀ ĐỐI CHIẾU DỮ LIỆU CỦA CÁC TỔ CHỨC THAM GIA THỊ TRƯỜNG.
Các doanh nghiệp và tổ chức liên quan cần chủ động cập nhật quy định trước thời điểm thông tư chính thức có hiệu lực.
🏠 DỊCH VỤ KÊ KHAI THUẾ BẢO MINH CHÂU
📍 139/4 Tân Sơn Nhì, Phường Tân Sơn Nhì, TP.HCM
☎️ Hotline: 0901.855.929
🌐 bmcdoanhnghiep.vn
#BaoMinhChau #ThongTu145_2026_TTBTC #ChungKhoan2026 #LuuKyChungKhoan #BuTruThanhToan #CCP #ThiTruongChungKhoan #ChinhSachTaiChinh2026 #KeToanDoanhNghiep #CapNhatPhapLuat
đánh giá (0 đánh giá)
